Gaur egun, gidabaimena ateratzerakoan ohikoena gaztelaniazko bidea hautatzea izaten da oraindik ere. Automobila edo beste edozein ibilgailu gidatzeko baimena lortzeko prozesuan, herritar askok ez daki euren hizkuntzan ikasteko eta azterketak egiteko eskubidea bermatuta duenik. Alabaina, egoera hori aldatzen ari da pixkanaka, herritarren kontzientziazioari eta tokiko erakunde zein autoeskolen konpromisoari esker. Irunen, euskaraz gidatzeko baimenak lortzea ez da soilik auto txikietara edo motorretara mugatzen den aukera bat; ibilgailu astunetara eta arlo profesionalera ere zabaldu da. Usetxe Mendikute irundarra joera berri honen adibide garbia da: C1+C kamioi gidabaimena euskaraz ateratzeko prozesu konplexuan murgilduta dago erabat, Gidabaimena Euskaraz egitasmoaren laguntzari esker, herritar askori bidea zabalduz.
Euskara gurpilen gainean
Mendikuteren erabakia ez da kasualitate soil baten ondorioa izan, gaur egungo lan merkatuaren beharrizan baten eta bere kontzientzia linguistiko pertsonalaren arteko uztarketa baizik. Logistikaren eta garraioaren sektorean dagoen gidari eskaera handia ikusirik, lanpostu berri bat aurkitzeko asmoz ekin zion kamioiko baimena lortzeko erronkari. Sektore honetan profesionalen premia larria dago gaur egun gure lurraldean, eta horrek ate asko irekitzen dizkie gidari gazte zein berriei. Baina Usetxek hasieratik oso argi izan zuen baldintza garrantzitsu bat: prestakuntza, ikasmaterialak eta azterketa prozesu osoa bere eguneroko hizkuntzan, euskaraz, egin nahi zuela, inongo muga teknikorik edo administratiborik gabe, bere eskubideak errespetatuz.
“18 urte bete nituenean, kotxeko karneta ere euskaraz atera nuen”
Usetxe Mendikute, gidabaimena euskaraz
Gidari irundarrak badu esperientzia eta aurrekari esanguratsu bat arlo honetan, bere gaztaroko ibilbideak erakusten duen bezala. “18 urte bete nituenean, kotxeko karneta ere euskaraz atera nuen”, gogoratzen du. Garai haiek oso ezberdinak ziren gaur egungoekin alderatuta, euskarazko gidabaimenak lortzeko lehen azterketa ofizialak abiatzen ari ziren garaia baitzen trafiko zuzendaritzan, eta ondorioz, ez zegoen gaur egun bezainbeste itzulpen fidagarririk, ezta azterketak prestatzeko hainbeste material zehatzik ere autoeskoletan. Hala ere, oztopoak oztopo eta zailtasunak zailtasun, bere azterketa taldean proba teorikoa euskaraz egiteko urratsa egin zuen ikasle bakarra izan arren, gainditzea lortu zuen. Esperientzia positibo hura bultzagarri izan da bide berri honetan. “Euskal Herrian gaudenez, edozer gauza euskaraz egiteko aukera izan beharko genuke eta, egitasmo honen kasuan, gidabaimena euskaraz ateratzeko aukera eskaintzea da helburu nagusia”, adierazi du Usetxe Mendikutek.
Eguneroko erronkak
Bidaia profesional eta linguistiko honetan, Usetxe Irunen Solozabal autoeskolan ari da prestaketa teknikoa jasotzen. Bere asmoa eta hautua azaldu zuenean autoeskolako arduradunek uneoro erakutsitako jarrera eta harrera oso ona izan zela azpimarratzen du irundarrak: “Galdetu nien ea karneta euskaraz egiteko aukerarik ba ote zegoen eta baietz erantzun zidaten, ez zegoela inolako arazorik”. Autoeskolako arduradunek prozesua erraztu diote uneoro, eta galdetu ziotenean zergatik nahiago zuen euskaraz egin, berak argi erantzun zien kotxekoa ere bere garaian euskaraz egin zuelako eta naturaltasun horri eutsi nahi ziola.
Gaur egun, alderdi teoriko zaila gainditzeko borrokan dabil Mendikute, hilabete batzuetako ahaleginaren ostean. Azterketak prestatzeko testuliburu osoa euskaraz jaso du eta azterketako testak egiteko mugikorreko aplikazio formatu digitalaz baliatzen da. Horri esker, bere eguneroko bizitzan edo lanaldian denbora libre pixka bat duenean, ikasteko eta bere burua trebatzeko aprobetxatzen du. Hala ere, bideak baditu bere berezitasun eta zailtasun propioak, batez ere hiztegi teknikoaren eta terminologiaren aldetik. “Egia da hitz batzuk oso modu ezberdinean itzultzen direla gaztelaniatik euskarara. Adibidez, euskaraz ezagutzen ez dudan hitzen bat topatzen dudanean, hiztegira jotzen dut eta itzulpena zein den bilatzen dut. Esaterako, gaztelaniaz ‘remolque’ deitzen dioguna euskaraz ‘atoia’ da, eta beraz, nahiko ezberdina da”, azaldu du.
Beste zailtasun aipagarri bat etxean praktikatzen dituen testetan agertzen ez diren galderak azterketa egunean aurkitzea izaten da, eta horrek erantzun egokia asmatzea zailtzen du batzuetan. Dena dela, argi du alderdi teorikoa dela oztoporik handiena eta gainditzen zailena; izan ere, jada furgonetekin edo kamioitxo txikiekin lan egiten duenez, alderdi praktikoa eta gidatzea bera askoz errazagoa eta naturalagoa egingo zaiola aurreikusten du, eskarmentua baitu.
Harriduratik gomendiora
Gidabaimena euskaraz ateratzeko aukera erreala oraindik ezezaguna da herritar askorentzat gure eskualdean, eta hori garbi islatzen da Mendikuteren inguruko lagun eta senideen erreakzioetan. “Nire inguruko jende askok ez daki kamioi karneta euskaraz egiten saiatzen ari naizela, gehienek uste baitute automatikoki gaztelaniaz ari naizela. Gero nola nabilen galdetzen didatenean eta euskaraz ari naizela azaltzen diedanean, asko txunditu egiten dira aukera hori kamioiaren kasuan ere badagoela ikustean”, adierazi du.
“Galdetu nien ea karneta euskaraz egiteko aukerarik ba ote zegoen eta baietz erantzun zidaten, ez zegoela inolako arazorik”
Usetxe Mendikute, gidabaimena euskaraz
Egoera honen aurrean, Usetxek mezu zuzen eta argia helarazi nahi die gidabaimena ateratzeko zalantzan dauden herritar guztiei: “Euskaltzalea bazara edo mintzalaguna bazara, euskaraz egiten saiatzea aholkatuko nizuke, gaztelaniaz egin ordez. Zorionez, gidabaimena ere gure hizkuntzan, euskaraz, egiteko aukerak badaude eta aprobetxatu egin behar ditugu gure eskubideak”.
Etorkizuneko errepideak
Usetxerentzat erronka profesional honek badu jada helmuga jakin bat lan munduan. Gaur egun banatzaile gisa ari da lanean, baina enpresa berri batean hartu dute jada, kamioi gidabaimena lortzen ari dela jakin ostean eta haiek gidari falta dutelako. Behin karnet berria eskuan duela, enpresa berean jarraituko du lanean, baina bere zereginak aldatu egingo dira: banatzaile gisa ibili ordez, kamioiak paletekin kargatuz eta karga horiek puntu batetik bestera eraginkortasunez eramanez jardungo du errepidean, garraiolari profesional gisa.
Usetxe Mendikuteren kasuak argi eta garbi uzten du Gidabaimena Euskaraz ekimena ezinbesteko tresna dela euskararen normalizazioan, batez ere gidabaimenei, garraioari eta logistikari lotutako eremuetan. Irunen ere, herritarren borondateari, autoeskolen inplikazioari eta baliabide teknologikoei esker, posible da euskara gurpilen gainean jartzea eta etorkizuneko errepideak gure hizkuntzan ziurtasunez zeharkatzea.
Elkarrizketa osoaren bideoa Txingudi Onlinen ikusgai duzue.
