Martxan dira Irugurutzeta ingurua birgaitzeko obrak. Esku-hartze honen helburua Irungo iragan meatzaritza berreskuratzea eta sustatzea da. Bertan izan dira gaur goizean bisitan Cristina Laborda Irungo alkatea, Nuria Alzaga Hiria Bultzatzeko ordezkaria eta Gorka Álvarez Obra, Mantentze eta Azpiegituretako ordezkaria.
Helburua da Irugurutzetako meatze-inguruneari balioa ematea turismo-mailan, dagoen interpretazio-zentroa eguneratuz. Lan horiek Irundik Aiako Harria parke naturalera sartzeko atean dagoen kokalekua birmoldatzea ekarriko dute, baliabide digitalak eta ondare-elementuak izango dituen museo-instalazio aurreratu batekin.
Alkateak komunikabideen aurrean azpimarratu duenez, “Irungo ondarearen eta kulturaren historiarako mugarri berri baten aurrean gaude”. Cristina Labordaren hitzetan, lan horiek aurpegia garbitzea eta meatze-ingurune hori guztia prest jartzea ekarriko dute, bisitagarria eta irisgarria izan dadin. “Udaletik gure ondasun historikoei balioa ematearen aldeko apustua egiten jarraitzen dugu, hiriko eskaintza kultural eta turistikoa osatzen jarraitzeko, eta bereziki Irugurutzeta bultzada handia izango da, lurralde osoan parekorik ez duen enklabe baten aurrean baikaude”, erantsi du Labordak. .
Bestalde, Hiria Bultzatzeko ordezkariak azpimarratu zuen “oso garrantzitsua dela Udalak horrelako esku-hartze handiak finantzatzen jarraitzea, Europar Batasuneko Next Generation Funtsei esker. Hiria maila guztietan bultzatu nahi dugu, bai maila turistikoan, bai maila kulturalean, non hurrengo urteetan jauzi kualitatibo bat emango dugun Oiasso Museoko termei eta Irugurutzeta inguru honi esker “.
Obra, Mantentze eta Azpiegitura ordezkariak azaldu duenez, “obra garrantzitsua da hiriko hainbat espazio egokitzeko, irundarrek eta bisitariek eskuragarri izan ditzaten, Aiako Harria Parke Naturalaren atarian dugun ondare industrialari eta naturalari balioa emanez”. Gorka Álvarezek gaineratu duenez, “obren ostean, Irugurtzeta bederatzi labeen bateriak elkartzeko, sendotzeko eta balioa emateko gune berria izango da, hori guztia ingurune naturalarekiko errespetu osoz eta ikuspegi jasangarri eta energetikoki eraginkor batetik”.
Obras Especiales Construcción e Infraestructuras S.A.U. enpresa esleipendunak ordainduko du obra, 1.691.383,33 euroko kontratuarekin (BEZa barne) eta 12 hilabeteko egikaritze-epearekin. Nabarmendu behar da, proiektuaren zenbateko osotik 1.300.000 euro Europar Batasuneko Berreskurapen, Eraldaketa eta Erresilientzia Planak finantzatzen dituela – Next Generation EU funtsak.
Egiteko nagusiak
Obraren egiteko nagusiak ekintza hauetan banatzen dira:
Proiektuak ingurune osoko elementuak berreskuratzeko lan batzuk aurreikusten ditu, betiere ikuspegi jasangarri batetik: sastrakak garbitzea eta landaredia garbitzea, natura eta biodibertsitatea babestea, sendotzea, etab.
Gune estali bat aurreikusi da konplexura doazen bisitarientzat, eta igogailu batek lotutako hainbat solairutan banatuko da, plataformak irisgarri egiteko. Topagune bat eta interpretazio-gune bat izango ditu, labe-bateriara sartzeko, besteak beste.
Etorkizuneko interpretazio-zentroaren barrualdea birgaituko da, eta argi naturala baliatuko da espazioa argitzeko. Gainera, hainbat zerbitzu-azpiegitura jarriko dira, hala nola hornidura, saneamendua, energia fotovoltaikoa, argiztapena, aireztapena, etab. Horiek guztiak energetikoki eraginkorrak izango dira.
Irugurutzetako labeak monumentuz birgaitzeko lanez gain, naturgunea garbitzeko, labeak sendotu eta segurtasunez jartzeko eta irisgarritasuna hobetzeko lanak ere aurreikusten dira.
Aiako Harrira sartzeko etorkizuneko ate horretara iristeko, Irungo Udalak berreskuratu eta martxan jarriko duen erakarpen turistiko ezagun bat erabili ahal izango da: tren berdearen zerbitzua, hiriaren erdialdea eta enklabea lotuko dituen % 100 elektrikoa izango dena. 450.000 euroko kostua izan du (BEZa barne), eta Europar Batasuneko Berreskurapen, Eraldaketa eta Erresilientzia Planak finantzatu ditu (Next Generation EU funtsak).
Irugurutzetako labeak
Irugurutzetako ondare-eremuan meatze-galeriak eta minerala kiskaltzeko labeak daude. Bere labe-bateria Euskal Herriko garrantzitsuenetako bat da.
Aiako Harriko eta inguruko meatze-ustiategiak erromatarren garaian hasi baziren ere, Irugurutzetan ikus daitezkeen egiturek XX. mendeko meatze-jarduerarekin dute zerikusia, burdina erauzten baitu.
Minerala erauzketa-lekuetatik labeetara garraiatzen zen trenbideen gaineko bagoneten bidez edo airetik, galdarak esekitzen zituzten kableen linea batekin. Han, labeetan kiskaltzen zuten, oxido bihurtzeko eta, horrela, metalezko legea handitzeko.
