Cristina Laborda Irungo alkateak aurreratu du 2026an inflexio puntu bat izango dela Irun hirirako. Hastear dena, urte erabakigarria izango delakoan dago alkatea, eta proiektu estrategikoak eta funtsezko erabakiak aktibatuko baitira. Datorren urtearen errepasoa egiterakoan alkateak egun hiriaren erronka nagusiak zeintzuk diren zerrendatu du: etxebizitza, segurtasuna eta bizikidetza, mugikortasuna, enplegua eta zerbitzu publikoen hobekuntza. Alkateak arlo horiei guztiei eta eguneroko beharrei erantzuteko lanean jarraituko duela agindu du.
Hala adierazi du Cristina Laborda Irungo alkateak, komunikabideekin urtero egiten duen topaketan. Bertan, datorren urteko mugarri nagusiak aurreratu ditu. Erronka horiei ikuspegi orokor batekin helduko zaie, Irun 2040 Plan Estrategikoan oinarrituta, datozen urteetan hiriaren hazkundea eta erabakiak hartzea bideratzeko ibilbide-orri gisa balioko duena. Cristina Labordaren hitzetan, “Irunek eszenatoki berri bati egin behar dio aurre, biztanle gehiagorekin eta eskaera handiagoekin”. Irungo alkateak egoerari aurrea hartzeko beharra azpimarratu du, jarduketak ondo lehenetsi eta baliabideak benetan garrantzitsua denera bideratzeko. Cristina Labordaren hitzetan, “bizitzeko eta lan egiteko hiri izaten jarraitzeko”.
Etxebizitzaren iraultza
Etxebizitza izango da 2026ko lehentasun nagusietako bat. San Miguel-Anakako obren hasiera mugarri nagusia izango da, babes ofizialeko 887 etxebizitza eraikitzeko lehen urratsekin, datozen urteetan hirian dagoen bizitegi-eskaintza publikoa bikoizteko.
Horrez gain, Alberto Larzabalen gazteentzako 43 zuzkidura-bizitoki emango dira, Mendipen alokairu erregimeneko babes ofizialeko etxebizitzen sustapenaren aurrerapena eta Korrokoitzen hirigintza garapena, Eusko Jaurlaritzak sustatutako etxebizitza publikoa ere barne hartuko duena. Irun Gune Tentsionatu izendatzeak, gainera, bide berriak irekiko ditu etxebizitzarako sarbidea errazteko. “Irunen bizi proiektua garatzen jarraitu nahi duenak hirian eraikitzen ari diren ekimen pribatuko sustapen berrien eskaintza osatzen duen etxebizitza publikoaren aldeko apustu handiagoa egin dezan nahi dugu”, azpimarratu du Labordak.
Bestalde, aurten, Eusko Jaurlaritzak gazteentzako 43 zuzkidura-bizitoki entregatuko ditu Alberto Larzabal kalean, Aduana kalearekin izkina egiten duen tokian, eta aurrera egingo da Mendipeko babes ofizialeko alokairuko etxebizitzen sustapenean Behobia auzoan. Korrokoitzen ekimen pribatuko hirigintza-garapena aurten hasiko da errealitate bihurtzen, eta Eusko Jaurlaritzak sustatzen dituen alokairuko etxebizitza publikoak ere aurreikusten ditu. “Bere etorkizuna Irunen planifikatzen jarraitu nahi duenak hori egin dezan nahi dugu, hirian eraikitzen ari diren ekimen pribatuko sustapen berrien eskaintza osatzen duen etxebizitza publikoaren aldeko apustu handiagoa eginez”, adierazi du Cristina Labordak.
Segurtasuna hobetuz
2026an, Segurtasunaren eta Bizikidetzaren Itunean jasotako neurriak martxan jartzen jarraituko da, hasierako diagnostiko batean oinarrituta egindako plan espezifiko baten ondorioz. Jarduera horiei neurri zehatz berriak gehituko zaizkie, eta aurten argitaratuko den dokumentu batean jasoko dira. Dokumentu horren jarraipena egingo da lan-mahaian, eta urtean zehar ere biltzen jarraituko dute.
Ertzaintzarekiko koordinazioak indarrean jarraituko du urtean zehar, eta bereziki kalean jende gehiago dagoen egunetan, hala nola Sanmartzialetan edo Gabonetan, gaueko aisialdirako plan espezifikoek arrakasta izan ondoren. Udaltzaingoaren plantilla handituko da kalean agente gehiago egon daitezen, patruilen zereginean lagunduko duten laguntzaileekin ere kontatzen jarraituko da, eta baliabide material gehiago jarriko dira, adibidez, hiriko puntu gehiagotan kamera berriak jarriz.
Via Irunen eraldaketa
2026. urtea funtsezkoa izango da Via Irunentzat; izan ere, alde batetik, pauso berri bat emango du, HAPOren aldaketaren hasierako onespenarekin. Aldaketa horrek erakusketa publiko parte-hartzailea ekarriko du, eta, bestetik, nazioarteko geltoki intermodalaren irekiera ikusiko da, Via Irunen mugarri nagusia eta administrazio batek hirian egiten duen inbertsio publiko handiena. Horrekin batera, Aduana eraikina lehengoratzeko obrekin jarraituko da, hiri-pasabidea zehaztuko da eta Hiri Barruti Berritzailearen hurrengo urratsak emango dira baita ere, Via Irun barruko ekonomia-arloko proiekturik estrategikoena.
Mugikortasunari dagokionez, hastear den urteak Hegoaldeko Saihesbidearen jarraipenaren eta amaieraren proiektua idaztea ekarriko du, Azken Portuko biribilgunearekin batera, eta, aurreikuspenen arabera, ekitaldi honetan hasiko dira obrak. Bestalde, Irunbusek hainbat hobekuntza egingo ditu hiri-garraioko zerbitzuan, L5 linea jarriko baita martxan, Lapitzeko goialderaino iritsiko dena, eta Belartzako lurpeko aparkalekuko lanak amaituko diren urtea izango da, 169 plazarekin, bai eta elkartzeko, aisialdirako eta kiroletarako guneak ere, Artia auzorako. Isuri Gutxiko Eremua arautuko duen ordenantza berria 2026an onartuko da, eta horrekin batera, II. PMUSaren garapenean sartutako beste neurri batzuk ezarriko dira, hala nola eskola-ingurune seguruak sortzea edo estalpeko bizikleta-aparkalekuak.
Bestalde, hurrengo ekitaldian, pertsonentzat sortutako ekipamendu publiko berriak jarriko dira martxan, hala nola Emigrazio eraikin birgaitua, lehen hiruhilekorako aurreikusita dagoena. Gune berri hori auzoarentzat izango da, bereziki adinekoentzat eta haurrentzat. Era berean, adinekoentzako bederatzigarren gunea martxan jartzea aurreikusten da, Elitxun egongo da, eta Arbesko egoitza-barrutia eraikitzeko obrak hasiko dira.
Etorkizuneko proiektu estrategikoak
Gainera, 2026a urte erabakigarria izango da Irunen eta lurralde osoaren etorkizunean eragin garrantzitsua izango duten bi proiektu estrategikorentzat: etorkizuneko IAM erabilera anitzeko pabilioia, bere definizioan aurrera egiten duena, eta Plaiaundiko instalazioak Txenpereneara lekualdatzearen ondoriozko proiektua. Bi proiektu horiek indartu egiten dute Irunek erreferentziazko hiri gisa duen bokazioa eta udalaz gaindiko irismena duten ekimenak hartzeko duen gaitasuna.
Hiri dinamikoa eta aukerak eskaintzen dituena
Via Irun proiektuaren barruan Hiri Barruti Berritzaileak etorkizunean izango duen apustuaz gain, Udalak lanean jarraituko du jarduera ekonomikoa sortzeko enplegua sustatzeko planak bultzatzen, garatzen eta gauzatzen, bai eta gazteen eta langabeen enplegagarritasuna hobetzen ere, bai Irun Ekintzanetik, bai Bidasoa Biziriketik, ekintzailetza eta negozio berriak babesten dituzten programen bitartez.
Udalak, urtean zehar, merkataritzarekin topaketak egiten jarraituko du, eta, ildo horretan, K-Biziak laguntzak zabalduko dira establezimenduentzat, bai alokairurako eta bai birgaitzeko, eta Commerce Lab programatik sektorearentzat prestakuntza jarduera gehiago egingo dira.
Urte berriak Gaitasun Ekonomikoaren araberako Ordainketa sistemaren tarifa berriak estreinatuko ditu. Familia gehiagorengana iristeko tarteak handituko ditu, horrela, familia onuradunen % 70etik % 80ra pasatuz.
Pertsonen hiria
Gizarte-kohesioak zeharkako ardatz izaten jarraituko du, eta arreta berezia jarriko die berdintasunari, aniztasunari, euskarari, kirolari eta kulturari. Berrikuntzen artean, honako hauek nabarmentzen dira: nerabeen osasun mentala prebenitzeko programa, ikastetxeetan ezartzen hasiko dena; Haur eta Nerabeen II. Plana; Irun Lagunkoia abian jartzea, Irun adinekoekin hiri lagunkoia izan dadin; Irisgarritasun Unibertsaleko Plana onartzea; 2025-2029ko Euskararen Plan Estrategikoa; eta indarkeria matxistaren biktima diren emakumeei ematen zaien arreta hobetzea.
Hurrengo ekitaldian, ekipamendu publiko berriak jarriko dira martxan, hala nola emigrazio-eraikin birgaitua, Elitxuko adineko pertsonentzako bederatzigarren espazioa eta Arbeseko bizitegi-konplexuaren aurrerapena, hurbiltasuneko eta gizarte-kohesioko zerbitzuen sarea indartuz.
Gobernantza, gardentasuna eta herritarren parte-hartzea
Gizarte-kohesioa izango da Udalak lantzen jarraituko duen beste zeharkako alderdietako bat, aniztasunaren, gizarteratzearen, berdintasunaren, kultura elementu eraldatzaile gisa defendatzearen, euskararen eta kirolaren alde egiteko. Elementu aipagarri gisa, nerabeen osasun mentala prebenitzeko programa ikastetxeetan aplikatzen hasiko da.
Udal gardentasuna eta herritarren parte-hartzea izango dira hurrengo ekitaldiko zeharkako beste ardatz batzuk, eta 2026an zehar mugarri gisa, ‘Alkatea auzoetan’ ekimenak hiriko auzo guztietara eraman dituen bisitak osatuko dira. “Auzotarrekin hitz egitera hurbiltzea, haien eskaerak entzutea eta haien zalantzak argitzea funtsezkoa da, hiria hobetzeko ditugun proiektuak adinakoa. Hurbiltasunetik eta zuzeneko harremanetik lan egiten jarraituko dugu, herritarrek dituzten beharrei egunean aurre egiteko”, adierazi du Cristina Laborda alkateak. Eta hiria zaintzearen garrantzia azpimarratu du, hiria mantentzearen ikuspegitik, baztertu ezin diren gaietan, hala nola irisgarritasunean, berdeguneetan edo altzariak edo gure kaleetako elementuak konpontzean.
Erakundeei lankidetzarako deia
Cristina Labordak beste deialdi bat egin die gainerako erakundeei, Irun bezalako hiri batek planteatzen dituen proiektu eta beharretan aktiboki inplika daitezen. “Gure berezitasunak, mugan kokatzeagatik, ikusten ari garen biztanleria-hazkundeagatik eta erakunde-egituran duen funtsezko eginkizunagatik, arreta handiagoa merezi du beste administrazio batzuen aldetik. Berriro eskatzen dut Irun EAEko hiriburuen maila berean egon beharko lukeela erakundeen agendan, ez prestigioagatik, baizik eta logikagatik, lurraldearen orekari dagokionez “, adierazi du Cristina Labordak.
Ildo horretan, adierazi du Osasun Sailak osasun-zerbitzuen arloan Irunekin duen zorra konpontzeke dagoela pediatriako larrialdiak itxi ondoren, eta gaineratu du “planteatutako azpiegitura berriekin batera pazienteei ematen zaizkien zerbitzuak hobetu behar direla”. Horregatik, Irungo alkateak hiriko proiektuekiko erantzukizun eta konpromiso handiagoa eskatu die gainerako erakundeei. Proiektu horietako batzuk estrategikoak dira, udalaz gaindiko dimentsiokoak, eta ikuspegi zabalago batetik landu behar dira.
“Gure etorkizuna markatuko duten aukera handien urte erabakigarri bati aurre egitear dago Irun, eta hiri honek XXI. mendeko Irungo gizarteak eskatzen digun hazkundearen eta modernizazioaren mailan egoteko merezi duen jauzia bultzatuko dugu. Momentu klabea da, Irun dagokion lekuan jartzeko erakunde guztien konpromiso partekatua eskatzen duena “, amaitu du Cristina Labordak.
