Susana Ruiz Bidasoa Atletiko Taldeko entrenatzaileak eta Zubia Kirola egitasmoaren gidariak, proiektuaren muina eta ibilbidea xehatu ditu, inklusioa eta elkartasuna ardatz dituen begirada sakon baten bidez. Ekimen honek kirola ez du helburu soil gisa hartzen, gizarte-eraldaketarako eta integraziorako ezinbesteko erreminta gisa baizik. Horrela, bazterkeria arriskuan dauden pertsonen gizarteratzea bultzatu nahi da, euren ongizate fisikoa eta osasun mentala lehenetsiz.
Irungo kaleetan, bidegorrietan zein Uranzu frontoiaren babesean, talde berezi bat ikus daiteke astean bitan martxan. Ez da soilik korrika saio bat; inklusioaren aldeko urrats sendoa da. Bidasoa Atletiko Taldeak (BAT) eta Zubia gizarteratze zentroak elkarlanean sortutako Zubia Kirola proiektuak kirola eta gizarte laguntza uztartzen ditu, eta Susana Ruiz da motor hori gidatzen duen entrenatzailea. Programa horrek, hasieratik, helburu argia izan du: kirol-praktika gizarteratzeko eta komunitatea eraikitzeko tresna bihurtzea, egoera zaurgarrian dauden pertsonei euren ingurunearekin lotura osasuntsuak sortzeko aukera emanez.
Elkarlanetik sortutako bidea
Proiektuaren jatorria Zubia zentroan bertan dago, bazterkeria egoeran dauden pertsonei arreta ematen dien espazioan. Ruizek gogorarazi duenez, hasieran zentroko arduradunekin egiten zuten kirola astean behin, baina jarduera hori egituratu eta profesionalizatzeko beharra ikusi zuten. “Zubiakoak BATekin harremanetan jarri ziren, kirola ekintza osagarri gisa finkatzeko asmoz. Klubean proposamena jaso eta niri eskaini zidaten; bi aldiz pentsatu gabe onartu nuen”, azaldu digu entrenatzaileak. Ekimen hau Irungo Udaleko Gizarte Ongizate eta Kirol arloen babesarekin sortu zen, erakundeen arteko lankidetza funtsezkoa dela erakutsiz.
BAT bezalako klub batentzat, mota honetako ekimen bat zuzentzea ohiko atletismo entrenamenduetatik haratago doa. Ruizen hitzetan, klubean konturatu dira kirolak duen balio terapeutikoaz: “Inklusioa lortzeko bide zuzenena dela ikusi dugu. Erabiltzaileei ordu horrek burua argitzeko eta eguneroko kezkak alde batera uzteko balio die”. Gainera, kluba bera ere aberastu egin da, gizarte-errealitate ezberdinetara ireki baita, eliteko kirola eta herri kirola gizarte ekintzarekin uztartuz.
“Lasterketek helburu bat jartzen laguntzen diete, motibazio gehigarri bat da”
Susana Ruiz, BATeko eta Zubia Kirola proiektuko entrenatzailea
Entrenamenduak asteartetan eta ostiraletan izaten dira, eta saio bakoitza “mundu bat da”, eguraldiaren eta kirolarien egoeraren arabera moldatzen baita. Eguzkia dagoenean, Irun inguruko bidegorriak bihurtzen dira euren pista. Euria edo hotza egiten duenean, berriz, Uranzu frontoia dute babesleku, Udalak utzitako instalazioei esker.
Malgutasun hori ez da soilik espaziora mugatzen, baita pertsonetara ere. “Kirol maila ezberdinetako jendea etortzen da. Norbaitek ezin badu korrika egin edo min hartuta badago, nire laguntzaile bihurtzen dut. Denentzat dago lekua”, dio Susana Ruizek. Adibidez, Ramadan garaian, ariketen intentsitatea jaitsi eta paseo lasaiagoak edo luzaketak egiten dituzte, parte-hartzaileen erlijio-ohiturak eta indar fisikoa errespetatuz. Errespetu eta egokitzapen gaitasun hori da Zubia Kirola proiektuaren arrakastaren gakoetako bat, inor atzean utzi gabe aurrera egitea ahalbidetzen baitu.
Taldearen osaera aldakorra da, normalean 10-12 lagun ingurukoa. Batzuk korrikalari finkoak dira, baina beste asko denbora motz batez igarotzen dira zentrotik. Susana Ruizek aitortu du hasieran batzuei kosta egiten zaiela taldera batzea, “bakarrik korrika egiten dugula pentsatzen dutelako”, baina behin probatuta, hurrengo entrenamendua noiz den galdetzen diote etengabe. Garrantzitsua da azpimarratzea parte-hartzaile askok Helduen Hezkuntzako (HHE) ikasketekin uztartzen dutela kirola, beraz, entrenamenduak ikasketekin tartekatzen dituzte.
Lasterketak eta boluntariotza
Zubia Kirola proiektuaren helburu nagusietako bat parte-hartzaileak hiriari begira ikusaraztea da. Hori lortzeko, hiriko lasterketa herrikoietan parte hartzea funtsezkoa izan da: Gabonetako Krosean, Irungo Miliak 5K edo San Silvestre lasterketetan parte hartu dute. “Lasterketek helburu bat jartzen laguntzen diete, motibazio gehigarri bat da”, nabarmendu du entrenatzaileak.
Baina integrazioa ez da soilik korrika egitea. Emaitzak haratago doaz: “Boluntario gisa ere aritzen dira. Behobia-Donostia lasterketan, adibidez, motxilak kargatzen lagundu zuten, edo anoa postuetan janaria eta edaria prestatzen eta banatzen egon dira. Komunitatearen parte sentitzea da gakoa”. Horrela, laguntza jasotzen duten pertsonak izatetik, hiriari ekarpena egiten dioten herritar aktibo izatera pasatzen dira.
“Klubean proposamena jaso eta niri eskaini zidaten; bi aldiz pentsatu gabe onartu nuen”
Susana Ruiz, BATeko eta Zubia Kirola proiektuko entrenatzailea
Ekimen honek babes zabala du. Irungo Udala eta Laboral Kutxa dira bultzatzaile nagusiak, baina Larreaundi auzoaren harrera ere aipagarria da. Izan ere, proiektua irekia da: auzoko edozein herritarrek taldearekin entrenatzeko aukera du. “Auzora irekitzea zen erronka nagusia, eta lortzen ari gara”, dio Ruizek. Horrela, aurreiritziak apurtzen dira eta bizikidetza sustatzen da auzotarren eta zentroko erabiltzaileen artean.
Elkartasunerako deia
Kirola egiteko materiala oztopo izan ez dadin, BAT klubak material bilketa iraunkorra du martxan. Ruizek herritarrak animatu ditu etxean erabiltzen ez dituzten zapatilak, kamisetak edo galtzak dohaintzan ematera: “Urte osoan zehar jaso ditzakegu, betiere materiala egoera onean badago. Gurekin harremanetan jartzea besterik ez dago”. Ekimen honek klubeko bazkideen eta Irungo herritarren artean oihartzun handia izan du, elkartasun sare bat sortuz.
Etorkizunari begira, Susana Ruizek ez du mugarik jartzen. Ekainaren 7an Irungo Miliak 5K lasterketan parte hartuko dute, eta erronka berriak sortzeko gogotsu dago. “Niri honek poza ematen dit. Jende asko ezagutzeko aukera eman dit eta beraiekin primeran nago”, dio irribarrez. Bere mezua argia da oraindik animatu ez direnentzat: “Probatu ez duena, probatzera etorri dadila”.
Zubia Kirola ez da soilik atletismo proiektu bat; Irun solidarioago eta inklusiboago baten ispilu da. Auzora irekitzearekin eta herritarrak partaide egitearekin, proiektuak frogatu du inklusioa ez dela helburu bat, eguneroko bidea baizik, urrats bakoitzak, motelena bada ere, helmuga berera garamatzan bitartean: duintasunera, osasunera eta erabateko integraziora.
Elkarrizketa osoaren bideoa Txingudi Onlinen ikusgai duzue.
