Irungo Hiriak mugarri berri bat ezarri du herritarren partaidetzaren alorrean. 2027ko Aurrekontu Parte-hartzaileen prozesuak orain arteko errekor guztiak gainditu ditu, urriaren 2tik 6ra bitartean egindako bozketan. Guztira, 12.651 boto bildu dira prozesu orokorraren eta gazteentzako atalaren artean, 3.063 herritarren bidez.
Botoak emateko sistema digitala Irun Txartelaren bidez ezarri zenetik, 2017an, ez da inoiz horrenbesteko parte-hartzerik ikusi. Datu hauek % 26,8ko gorakada adierazten dute boto kopuruan eta % 27,4ko hazkundea parte-hartzaileen zenbatekoan, aurreko urteko datuekin alderatuta, herritarren inplikazio handiaren erakusgarri.
Udalak 1,5 milioi euroko aurrekontu saila bideratuko du prozesu honetatik jaiotako proiektuak gauzatzeko. Zenbateko orokor horretatik, 1,3 milioi euro prozesu orokorrerako gordeko dira, eta gainerako 200.000 euroak 16 eta 30 urte arteko gazteen proposamenei erantzuteko erabiliko dira.
Prozesu orokorra eta gaztea
Prozesu orokorraren esparruan 11.582 boto bildu dira guztira, herritarren lehentasunak argi geratuz. Boto gehien jaso dituen proposamena hiriko kiroldegien mantentze lana hobetzea izan da, 989 botorekin eta 200.000 euro inguruko kostuarekin. Ondoren, San Miguel eta Anaka artean aire zabaleko igerilekuak instalatzeko proiektua idaztea izan da bigarren aukeratua, 973 botorekin. Horiekin batera, hauek dira herritarrek lehenetsi dituztenak: hiriko argiteria hobetzea (945 boto), bertako zuhaitzekin berdegune berriak sortzea (859 boto) eta hainbat parketan bideozaintza kamerak jartzea (845 boto). Beste egitasmo batzuen artean, espaloiak hobetzea, auzoetako kultur jarduerak bultzatzea eta San Martzial-Txingudi eremuko igerilekuak handitzeko proiektua idaztea ere onartu dira. Antzaran, Alberto Anguera plaza, Hondarribia kalea eta Lucas de Berroa kaleko parkeetan bideozaintza kamerak jartzeko proposamenak 845 boto izan ditu eta hiriko espaloiak hobetzeko ekimenak, berriz, 775 boto lortu ditu. Azkenik, auzo elkarteek proposatutako kultur jarduerak antolatzeko egitasmoak 756 boto bildu ditu. San Martzial – Txingudi kirolguneko igerilekuak handitzeko proiektua idazteak 721 boto jaso ditu eta Aduana kalean bideozaintza kamerak instalatzeko proiektuak 611 boto.
Gazteen atalak harrera bikaina izan du aurten ere, guztira 1.069 boto bilduta eta parte-hartze oso dinamikoa erakutsiz. Gazteen artean lehen postua Elektroplaza 2027 festibalak lortu du, 118 boto bilduta. Ondoren, berbenak antolatzeak 108 boto jaso ditu, eta gazteentzako kontzertu, podcast zein proposamen eszenikoen egitasmoak 95 boto bildu ditu. Horiez gain, coliving modalitateen inguruko azterketa bat egiteak 88 boto, eta aisialdi eta prestakuntza arloan, udako jarduerak —hala nola uretako motoak, coasteeringa eta surfa— aukeratu dira 82 botorekin. Kiroldegietako aldagelak hobetzea 72 botorekin eta 18tik 30 urtera bitarteko gazteentzako tailer gehiago antolatzea —sukaldaritza, sexualitatea zein literatura arloetan— 69 botorekin 2027ko aurrekontuetan sartu dira.
Bestalde, herritarren babesa jaso duten arren, proposamen batzuk kanpoan geratu dira bideratutako aurrekontu mugatua amaitu delako. Esaterako, haurrentzako parkeak naturalizatzea eta klima-aldaketara egokitzea xede zuen egitasmoa, euskarazko jarduera gehiago antolatzea edo kirol instalazioak hobetzeko beste hainbat proposamen. Gazte aurrekontuen kasuan, aurrekontuetan sartzetik gertu geratu dira, Gazteentzako Irun Zuzenean, Irungo bertako edo inguruko talde gazteen musika festibala, Aisialdiko begirale izateko ikastaroa edo mendiko hondakinen gaikako bilketa. Dena den, herritarrek Udalaren proposamenak onartuz erantzun dute, hiria irisgarriagoa, jasangarriagoa eta biziagoa egiteko bidean urrats sendoak eginez.
