San Pedro eta San Martzial jaiak hurbildu ahala, Irunek ohituraz, dantzaz eta kolorez betetzen ditu bere kaleak. Alabaina, jai egitarau zabalaren barruan, bada urtez urte errepikatzen den eta oraindik herritar askorentzat ezezaguna den hitzordu berezi bat: San Martzial mendian egiten den irratizaleen erakustaldia. Aurten, ekainaren 27an izango da ekitaldia, goizeko 9:00etatik aurrera, eta uhinen bidez Irungo jaien oihartzuna mundu osora zabaltzea izango du helburu.
Ekitaldi honen nondik norakoak eta eskualdeko irrati zaletasunaren egoeraren berri eman digute Víctor Vázquez, URE Bidasoa (Espainiako Irratizaleen Batasuna) ataleko presidenteak, eta Luis Herraiz, Bidasoko Irratizaleen Elkarteko (URB) buruak. Bi elkarteek elkarlanean dihardute uhinen magiak bizirik iraun dezan.
Mendira igotzearen arrazoia argia da Víctor Vázquezentzat. Alde batetik, jaiak estatu mailan eta nazioartean ezagutarazteko modu bikaina da. Bestetik, barne kohesiorako tresna indartsua dela azaldu du: “Irratizaletasuna, askotan, etxean bakarka gauzatzen den jarduera izaten da. Ekintza honek aukera ematen digu denok elkartzeko, aurpegiak ikusteko eta zerbait elkarrekin egiteko”. Hirugarren helburua herritarrengana gerturatzea da, norbaiti “harra piztu” eta taldera batzera anima dadin.
“Okerrena pasatu dela dirudi, jendea pixkanaka irratizaletasunera itzultzeko animatzen ari da”
Víctor Vázquez, URE Bidasoako lehendakaria
Erakustaldian, irrati estazioak eta antenak muntatzen dituzte San Martzial gainean. Urtero bezala, aurten ere komunikazioak egiteko identifikazio berezi bat eskatu dute: EH2SM. Uhinen bidez harremanetan jartzen diren lagun guztiei kontaktu hori ziurtatzeko QSL txartela bidaltzen diete. Txartel horren aurrealdean Irungo jaien kartela agertzen da, eta atzealdean, konexioaren datu teknikoak biltzen dituen koadrikula. Modu horretan, Irungo jaien irudia munduko bazter guztietara iristen da irrati konexioei esker.
Bi elkarte, baina helburu bera
Luis Herraizek azaldu duenez, Bidasoaldean bi egitura administratibo dituzte, baina helburu berarekin lan egiten dute. URE estatu mailako elkarte indartsua da, Madrilen azpiegiturak eta nazioarteko ordezkaritza dituena, eta Víctor da Bidasoako eskualdeko burua. URB, berriz, 2009an sortu zuten Irun eta Hondarribian, IFK propioarekin, baliabideak modu lokalean eta malguagoan kudeatzeko.
Gaur egun, elkarte bietan 22 bazkide inguru biltzen dira. Zenbaki makroa ikusita, Espainian 20.000 lizentzia inguru daude, eta horietatik 8.000 UREko kide dira. Herraizen kalkuluen arabera, bi elkarte hauen artean Bidasoaldean lizentzia duten irratizaleen % 50 inguru ordezkatzen dute. Zaletasun horrek, ordea, erronka handiak ditu gaur egun. Internet eta telefonia mugikorraren sinpletasunak irratiak gizarteari ematen zion “zerbitzu” eta berehalakotasun zati bat itzali du. Hala ere, Luis Herraizek argi du: “Irratiaren magiak hor jarraitzen du, hori ezabaezina da”.
Gazteengana iristeko zailtasunak
Irratizaleen erakustaldia San Martzialago hitzordua topaketa klasiko bat da, Vázquez kideak duela 15 urte baino gehiago abiatua. Baina bi elkarrizketatuek aitortu dute belaunaldi arteko erreleboa zaila dela. Herraizek gaineratu du erro tekniko edo borondatezko izaera duten zaletasun askotan gertatzen den arazoa dela. Zaletasuna pizteko, hitzaldiak ematen dituzte eskualdeko eta kanpoko Lanbide Heziketako zentroetan, gai teknologikoekin lotutako ikasgaietan. Baina 16-18 urteko gazteengana iristea ez da erraza: “Eurentzat Internet jainkoaren graziaz erori dela dirudi. Ez diote magiarik ikusten. Zaletasun bat pasioaren eta magiaren nahasketa da; magia topatzen ez badiozu, zaila da zaletasun bilakatzea”.
Hala ere, baikortasunerako tartea badago. Erretiratzen ari den jende asko, gaztetan irratia ukitu zuena eta orain denbora zein egoera ekonomiko lasaiagoa duena, zaletasunera itzultzen ari da. “Okerrena pasatu dela dirudi, jendea pixkanaka irratizaletasunera itzultzeko animatzen ari da”, gaineratu du Victor Vázquezek.
Ekainaren 27ko Erakustaldia
San Martzial mendia leku estrategikoa da: altuerak kontaktuak errazten ditu eta bertara igotzen dena espresuki irrati-amatzaileak ikustera doa. Goizean goizetik antenak eta tresneria muntatzen dituzte. Luis Herraizek dioenez, karpa muntatzea bera ikuskizun bat izaten da: “Monty Pythonen pelikula bat dirudigu, bi edo hiru aldiz egin behar izaten dugu eta!”.
“Zaletasun bat pasioaren eta magiaren nahasketa da; magia topatzen ez badiozu, zaila da zaletasun bilakatzea”
Luis Herraiz, Bidasoko Irratizaleen Elkarteko (URB) burua
Muntaketa amaitutakoan, irrati bidezko deiak hasten dira. Konexioak uhinen hedapen gaitasunaren edo propagazioaren araberakoak izaten dira. Normalean, estatu mailan, Frantzian eta Portugalen entzuteko frekuentziak erabiltzen dituzte (250 eta 900 kilometro artekoak). Baina badira egun bereziak: “Egun onetan, bat-batean, Finlandiatik erantzuten dizute, edo errusiarrak Donostiakoak baino ozenago entzuten dituzu, uhinak kapritxosoak direlako”. Anekdoten artean, ekaitzei eta enbatei aurre egiteko karpari heldu beharreko uneak edo taldeko bazkari politak gogoratzen dituzte.
Herritarrei beldurra galtzeko eta hurbiltzeko deia egin diete. Antenen uhinen inguruan egon diren manipulazio eta bulo edo gezurrak uxatu nahi dituzte. “Garrantzitsua da jendeak ikustea hirian ia 80 pertsona gaudela gure kabuz komunikatzeko gai garenak, ez bakarrik teknikoki, baita trebetasunez ere. Hori larrialdi kidegoek edo militarrek bakarrik daukate. Bizitza zibilean, gu bakarrik gaude. Hari zati bat antena bat dela eta horri esker mundu erdiarekin hitz egin dezakezula erakutsi nahi diegu”, azaldu du Luis Herraizek.
Etorkizuneko erronkak
Luzera begira, bi elkarteen helburua elkarrekin lanean jarraitzea da, bazkide izaeraren gainetik irratizaletasuna bera defendatuz. Ziurrenik laster, Udalak utzitako lokal berri eta enblematiko bati esker, euren jarduera Irungo erdigunera eta Bidasoa ibaira hurbiltzea espero dute. Horrela, Hondarribiko jaietan kirol portuan egiten duten bezala, jendearen pasabidean egongo dira eta ez dute San Martzialera igo beharko erakustaldian herritarrengana iristeko.
Era berean, REMER edo EMCOM bezalako irrati larrialdi sareekin eta Irungo Babes Zibilarekin elkarlana sakontzen jarraituko dute. Izan ere, irratizaleak izan ziren egungo Babes Zibilaren ernamuina. Ekainaren 27an, beraz, aukera bikaina egongo da San Martzialen bertan teknologiaren, historiaren eta gizakien arteko komunikazioaren magia gertutik ezagutzeko.
