Irungo Udalak ekitaldi instituzionala ospatu du gaur, 2026ko apirilaren 20an, Emigrazio eraikinean, eraikin enblematiko hau diseinatu zuen Alejandro de la Sota arkitektoari eta zentroaren memoriari eskainitako erakusketa inauguratzeko. Erakusketa hau udal ekipamendu berrituak hartuko duen lehen jarduera publikoa izango da, Irunvi Irungo Etxebizitza Sozietate Publikoak zuzendutako birgaitze-lanak amaitu ondoren. Lan horien helburu nagusia jatorrizko eraikinaren berezitasuna eta arkitektura-izaera zaintzea izan da, XX. mendeko ondareari balioa emanez.
Gaur goizeko ekitaldian Cristina Laborda Irungo alkatea izan da buru, eta udal-korporazioko hainbat kide eta bozeramaile izan ditu lagun. Haiekin batera, Teresa Couceiro Alejandro de la Sota Fundazioko zuzendaria, Xabier Arruabarrena eta Ángel Munárriz proiektuaren idazleak, eta José Ángel Medina Murua Euskadiko Arkitektura Institutuko zuzendaria bertaratu dira. Era berean, tokiko gizarte-eragileek ordezkaritza zabala izan dute, San Migel Auzo Elkarteko, Herritarren Foroko eta Irungo Auzo Elkarteen Federazioko kideak barne, proiektu honek komunitatearentzat duen garrantzia berretsiz.
Alkateak bere hitzaldian adierazi duenez, ia sei hamarkada igaro ondoren, eraikinak ibilbide berri bati ekingo dio, herritarrei eta auzoari ateak berriro irekiz. Labordak azpimarratu du zaharberritzeak jatorrizko funtsa eta funtzionaltasuna errespetatu dituela, Irunen identitatearen parte den memoria kolektiboa berreskuratuz. Haren ustez, espazio hau ez da soilik arkitektura-lan bat, XXI. mendean bizirik mantendu nahi den historiaren lekuko bat baizik.
Erakusketa eta eraikina
“Alejandro de la Sota, arkitektoaren lana eta Irungo Emigrazio Eraikinaren historia” izenburupean, erakusketak Espainiako arkitektura modernoaren erreferente nagusietako baten ibilbidea eta eraikinaren bilakaera historikoa aztertzen ditu. Alejandro de la Sotak eta José María Iturriagak 1963 eta 1964 artean proiektatutako pieza hau Irungo hiri-ondarearen elementu nabarmena da. Orain, birgaitze sakon baten ondoren, San Migel auzoko beharrei erantzuteko ekipamendu publiko gisa funtzionatuko du, adinekoentzako lokala, Haurtxokoa, liburutegia eta auzo-elkartearen egoitza bezalako zerbitzu sozialak eskainiz.
Proiektuaren lehen fase honek 3,1 milioi euroko inbertsioa suposatu du eta 2.268 metro karratuko azalera hartzen du. Barrualdeko gelak erabilera sozialetarako egokitzeaz gain, kanpoko patio ireki bat sortu da eta urbanizazio osagarria gauzatu da, betiere jatorrizko proportzioak eta diseinu-elementuak errespetatuz. Eraikinera sartzeko bi sarbide nagusi egokitu dira: bata Basurko eta Anaka kaleen arteko izkinan, eta bestea Bartolome de Urdinso kalean.
Emigrazio eraikinak garrantzi historiko handia du, 50eko hamarkadan Irun Europarako migrazio-fluxuaren gune estrategikoa izan baitzen. Emigrazioaren Espainiako Institutuak bultzatuta, langileei ostatua, mantenua eta aholkularitza eskaintzeko sortu zen. Bere garaian, astero 1.200 pertsona arte hartzeko gaitasuna izan zuen, eta lehen urtean soilik 26.000 lagunetik gora igaro ziren bertatik. Lan-emigrazioaren beherakadarekin, eraikinak bere jatorrizko funtzioa galdu zuen eta 90eko hamarkadan itxi zen, gaur hasi den etapa berri honetara arte.
Erakusketa apirilaren 21etik maiatzaren 3ra bitartean egongo da zabalik, goizez (11:00etatik 14:00etara) eta arratsaldez (17:00etatik 20:00etara), igande arratsaldeetan izan ezik. Horrez gain, asteburuetan zortzi bisita gidatu antolatuko dira goizeko 11:00etan, eta interesdunek udalaren webgunearen bidez eman beharko dute izena parte hartu ahal izateko.
